Czy AI zwiększa produktywność firm? Co pokazuje badanie NBER
Badanie NBER sugeruje, że sztuczna inteligencja na razie słabo wpływa na produktywność firm i menedżerów. Sprawdź, co z tego wynika dla małej firmy.
Badanie przeprowadzone przez NBER, czyli amerykańską organizację badań ekonomicznych założoną w 1920 roku, pokazuje, że sztuczna inteligencja jak dotąd wywiera słaby wpływ na produktywność firm i menedżerów, mimo ogromnych nakładów finansowych.
Czym jest NBER i dlaczego jego wnioski warto znać?
NBER to instytucja, której analizy od dekad kształtują dyskusję ekonomistów w USA i poza nimi. Jej raporty trafiają zarówno do środowiska akademickiego, jak i do decydentów, dlatego wyniki dotyczące AI mają wagę wykraczającą poza pojedyncze firmy. Dla właściciela małej firmy są one przydatnym punktem odniesienia: pokazują, że entuzjazm wobec nowych narzędzi nie zawsze przekłada się na wymierne wyniki.
Ile menedżerów faktycznie korzysta z AI w pracy?
Według wyników badania co trzeci menedżer deklaruje korzystanie z AI w swojej pracy. Czas tej pracy jest jednak krótki: średnio to 1,5 godziny tygodniowo. Ćwierć badanych w ogóle nie używa narzędzi AI.
| Wskaźnik | Wartość |
|---|---|
| Menedżerowie deklarujący korzystanie z AI | co trzeci |
| Średni czas użytkowania AI tygodniowo | 1,5 godz. |
| Menedżerowie niekorzystający z narzędzi AI | ćwierć badanych |
Liczby te pokazują dystans między deklaracjami a realnym wykorzystaniem. Narzędzie, które zajmuje pracy niewielką część tygodnia, trudno uznać za czynnik zmieniający sposób działania całej organizacji.
Jak duże pieniądze płyną w AI i dlaczego nie widać tego w wynikach?
Inwestycje w AI dla pracowników liczone są w dziesiątkach miliardów dolarów. Jeszcze większą skalę widać w finansowaniu venture capital: w 2025 roku firmy AI odebrały 61% globalnych inwestycji VC, a łączna kwota tych inwestycji wyniosła 258,7 mld dolarów.
| Obszar | Dane z badania |
|---|---|
| Inwestycje w AI dla pracowników | dziesiątki mld USD |
| Udział firm AI w globalnym VC (2025) | 61% |
| Kwota inwestycji VC w firmy AI (2025) | 258,7 mld USD |
Im większy strumień kapitału, tym większa presja, by technologia szybko przełożyła się na zyski. Badanie sugeruje jednak, że w praktyce pieniądze wyprzedzają efekty, a ich wpływ na produktywność jest na razie ograniczony.
Czy AI powtarza historię paradoksu produktywności Solowa?
Już w latach 70. i 80. XX wieku ekonomiści zauważyli, że komputery są wszędzie, a statystyki produktywności nie pokazują wyraźnego skoku. To zjawisko nazwano paradoksem produktywności Solowa.
| Okres | Wzrost produktywności rocznie |
|---|---|
| 1948–1973 | 2,9% |
| Po upowszechnieniu komputerów | 1,1% |
| Późne lata 90. | widoczna poprawa |
Dane pokazują, że przełom technologiczny nie od razu zmienia liczby w statystykach. Poprawa pojawiła się dopiero w późnych latach 90., czyli po długim okresie adaptacji.
Co to oznacza dla Ciebie jako właściciela małej firmy?
Najważniejszy wniosek jest prosty: nie warto oczekiwać natychmiastowego, spektakularnego zwrotu z samego faktu wdrożenia AI. Lepiej traktować narzędzia jako element stopniowej zmiany procesów, a nie magiczny skrót. Zanim wydasz pieniądze, zapisz, ile czasu dziś zajmuje konkretna czynność, na przykład odpowiadanie na zapytania czy przygotowanie ofert, i sprawdź po miesiącu, czy liczba godzin rzeczywiście spadła.
Badanie wskazuje też na ryzyko, o którym łatwo zapomnieć: intensywne korzystanie z AI może prowadzić do wypalenia zawodowego. W małym zespole, gdzie jedna osoba wykonuje wiele ról, warto obserwować obciążenie i nie zwiększać tempa pracy tylko dlatego, że narzędzie pozwala na więcej.
Szef działu AI w Microsoft zapowiedział, że sztuczna inteligencja może w ciągu 18 miesięcy zastąpić pracowników umysłowych. Historia paradoksu Solowa każe jednak zachować dystans do szybkich prognoz i zamiast czekać na rewolucję, zacząć od jednego, dobrze zmierzonego wdrożenia.
Na podstawie: PortalTechnologiczny.pl. Tekst opracowany redakcyjnie.