Cyberbezpieczeństwo polskich firm: incydenty, wiedza i nadużycia AI
Ponad 85% polskich firm miało w ciągu roku incydent cyberbezpieczeństwa. Sprawdź, gdzie są luki wśród pracowników i jak zabezpieczyć małą firmę.
Raport ESET i DAGMA o cyberbezpieczeństwie w polskich firmach pokazuje, że incydenty dotknęły 85% przedsiębiorstw w ciągu ostatnich 12 miesięcy, a luki w wiedzy pracowników i nieuporządkowane użycie AI zwiększają skalę problemu.
Jak często polskie firmy doświadczają incydentów bezpieczeństwa?
Według raportu incydent w ciągu roku miał miejsce w 85% firm, a bez żadnego zdarzenia przeszło je zaledwie 15%. Najbardziej zaskakuje to, że wielkość firmy nie daje gwarancji spokoju. Poniższa tabela zestawia odsetek firm dotkniętych cyberatakiem w zależności od wielkości zatrudnienia.
| Wielkość firmy | Odsetek firm, które były ofiarą cyberataku |
|---|---|
| Małe (do 50 os.) | 68% |
| Średnie (51–250 os.) | 88% |
| Duże (powyżej 250 os.) | 85% |
| Ogółem | 85% |
Wnioski z zestawienia są dwojakie. Mała firma ma mniejsze prawdopodobieństwo trafienia na ofiarę, ale dwie trzecie małych przedsiębiorstw i tak doświadczyło ataku. Średnie firmy wypadły najgorzej, co może wynikać z tego, że mają już rozbudowaną infrastrukturę, a jeszcze nie zawsze dysponują dedykowanymi zespołami bezpieczeństwa.
Dlaczego małe firmy nie mogą liczyć na to, że ich nie dotyczy?
Przekonanie, że cyberprzestępcy wybierają wyłącznie duże podmioty, nie znajduje potwierdzenia w danych. Dwie trzecie firm wskazuje, że zagrożenia są różnorodne, a to znacząco utrudnia ich wykrywanie. Dla małego przedsiębiorcy oznacza to, że nie ma jednego, łatwego do wdrożenia rozwiązania, które zamknie wszystkie drzwi. Ochrona musi być wielowarstwowa, a pierwszym jej elementem jest świadomość ludzi, którzy korzystają z systemów na co dzień.
Czy pracownicy polskich firm wiedzą, jak reagować na zagrożenia?
Nie w wystarczającym stopniu. Tylko 14% pracowników deklaruje, że czuje się kompetentnie wobec zagrożeń cyfrowych, a połowa nie zna zasad cyberbezpieczeństwa obowiązujących w firmie. Raport odnotowuje także spadek deklarowanych kompetencji w porównaniu z poprzednimi edycjami badania.
Luka dotyczy też konkretnych zagrożeń. Znajomość poszczególnych zjawisk przedstawia poniższe zestawienie.
| Zagrożenie | Odsetek pracowników, którzy je znają |
|---|---|
| Deepfake | 43% |
| Ransomware | 17% |
| Data poisoning | 8% |
Najbardziej niepokoi fakt, że 33% pracowników uwierzyło w deepfake, a 23% padło ofiarą innych sfałszowanych treści. Oznacza to, że fałszywe nagranie głosu czy wiadomość podszywająca się pod przełożonego mogą skutecznie wywołać pożądaną przez przestępców reakcję, zwłaszcza w małym zespole, gdzie wszyscy się znają i ufają sobie nawzajem.
Jak nadużycia AI wpływają na bezpieczeństwo firmy?
Sztuczna inteligencja to dziś narzędzie codziennej pracy, ale bez jasnych reguł staje się źródłem nowych ryzyk. Raport wskazuje, że 35% pracowników próbowałoby obejść blokady publicznych narzędzi LLM, a 10% udostępnia wrażliwe dane firmy otwartym modelom AI. Jednocześnie tylko 28% firm ma zaufaną bazę narzędzi AI dla swoich pracowników.
Ten ostatni wynik tłumaczy wiele. Jeśli firma nie wskazuje, z jakich narzędzi wolno korzystać, pracownik sięga po to, co dostępne w przeglądarce, często bez świadomości, dokąd trafiają wklejone dane. Brak polityki nie oznacza więc braku użycia AI, lecz brak kontroli nad nim.
Co zrobić, gdy pracownik zauważy incydent na służbowym sprzęcie?
Warto zacząć od prostej zasady: każdy incydent należy zgłosić, nawet jeśli wydaje się drobny. Raport pokazuje, że 16% pracowników, którzy mieli incydent na służbowym sprzęcie, nie poinformowało o tym nikogo. Taki cichy incydent może oznaczać, że zagrożenie rozwija się niezauważone, aż do momentu, gdy skutki są poważne.
Jak zbudować ochronę firmy, która da realny obraz zagrożeń?
Rekomendacja ESET, którą przytacza raport, opiera się na warstwowym systemie zabezpieczeń, obejmującym rozwiązania klasy SIEM oraz EDR/XDR. W praktyce SIEM zbiera i analizuje zdarzenia z różnych źródeł w jednym miejscu, a EDR/XDR monitoruje urządzenia końcowe i reaguje na podejrzane zachowania. Dla małej firmy kluczowe jest nie tyle posiadanie najbardziej zaawansowanego narzędzia, ile dopasowanie zakresu ochrony do skali działalności i zapewnienie, że ktoś faktycznie reaguje na alerty.
Co to oznacza dla Ciebie?
Dane z raportu wskazują na kilka konkretnych działań, które warto wdrożyć w małej firmie od razu. Po pierwsze, spisz krótkie zasady cyberbezpieczeństwa i przekaż je każdemu pracownikowi, bo połowa zespołów ich nie zna. Po drugie, ustal listę zatwierdzonych narzędzi AI oraz jasno określ, jakich danych nie wolno do nich wprowadzać, zwłaszcza do otwartych modeli. Po trzecie, zorganizuj szkolenie z rozpoznawania deepfake i sfałszowanych wiadomości, z naciskiem na weryfikację poleceń o charakterze pilnym lub finansowym innym kanałem. Po czwarte, stwórz prostą, anonimową ścieżkę zgłaszania incydentów, tak aby pracownik nie bał się przyznać do pomyłki. Dla właściciela małej firmy to także sygnał, by zadbać o monitoring urządzeń, bo nawet najlepiej przeszkolony zespół nie zauważy wszystkiego bez narzędzi, które pokazują realny stan sieci.
Na podstawie: -- Niebezpiecznik.pl --. Tekst opracowany redakcyjnie.