AI w małej firmie: dlaczego polskie MŚP wciąż zostają w tyle

Według danych Eurostatu z 2025 roku sztuczną inteligencję wykorzystywało 45,8% dużych firm w Polsce, podczas gdy wśród małych firm zatrudniających 10–49 osób odsetek ten wynosił zaledwie 5,8%. Ta różnica jest jednym z najważniejszych wyzwań cyfrowych polskiej gospodarki.

Jak duża jest przepaść w wykorzystaniu AI między firmami?

Przepaść jest wyraźna na każdym poziomie wielkości przedsiębiorstwa. Średnie firmy w Polsce deklarują korzystanie z AI na poziomie 14,8%, a duże – 45,8%. Duże organizacje używają tej technologii prawie osiem razy częściej niż małe.

Warto zwrócić uwagę na drugą kolumnę. Polskie małe firmy są w tyle nie tylko wobec największych graczy, ale także wobec swoich unijnych odpowiedników, których wskaźnik wynosi 17%.

Czy polskie MŚP są gorzej przygotowane cyfrowo niż reszta Unii?

Tak, a wynika to z szerszego obrazu. Według Komisji Europejskiej z 2025 roku podstawowa intensywność cyfrowa polskich MŚP wynosi 59%, podczas gdy średnia dla Unii to 71,4%. Dystans wynosi ok. 12 punktów procentowych.

Oznacza to, że problem nie dotyczy wyłącznie AI. Brak podstawowych narzędzi cyfrowych sprawia, że wdrożenie zaawansowanych rozwiązań staje się dla małej firmy kolejnym, zbyt dużym krokiem.

Dlaczego małe firmy nie wdrażają AI?

Główne bariery to brak pieniędzy oraz brak wykwalifikowanych ludzi, którzy mogliby takie wdrożenia przeprowadzić. Duża firma może przeznaczyć na projekt osobny dział IT lub zewnętrznego partnera. Mała firma zwykle nie ma takiej możliwości, a właściciel sam łączy funkcje sprzedawcy, administratora i technika.

Dlatego szczególnie ważne jest, by nie postrzegać AI jako kosztownego przedsięwzięcia na lata. Przy ograniczonych zasobach sensowniej jest zacząć od małego kroku.

Od czego zacząć wdrażanie AI w małej firmie bez dużego budżetu?

Najlepiej od jednego procesu, który w firmie powtarza się najczęściej i zabiera najwięcej czasu, na przykład obsługi zapytań, wystawiania ofert czy porządkowania dokumentów. Wiceprezes Fundacji Koalicji na rzecz Polskich Innowacji Amelia Szukowska zwraca uwagę, że mała firma potrzebuje rozwiązania dla jednego procesu, a nie rozbudowanego systemu.

Pomocą mogą być programy wsparcia. WAMA EDIH w latach 2024–2026 zaplanował 1000 usług cyfryzacyjnych dla MŚP o łącznej wartości ok. 20 mln zł, a dotychczas przeprowadzono 360 diagnoz dojrzałości cyfrowej firm. Diagnoza pozwala ustalić, od czego realnie zacząć, zanim zainwestuje się w narzędzia.

Fundacja Koalicji na rzecz Polskich Innowacji zapowiada dalszą współpracę z ekspertami i pomoc w wyborze narzędzi, co może obniżyć próg wejścia dla przedsiębiorców bez własnego zaplecza technicznego.

Co to oznacza dla Ciebie?

Jeśli prowadzisz małą firmę, luka między Tobą a dużymi konkurentami nie zmniejszy się sama. Przy wskaźniku 5,8% wśród małych firm w Polsce wdrożenie AI w jednym, dobrze wybranym procesie może dać Ci przewagę, bo większość podobnych podmiotów wciąż działa po staremu. Zacznij od sprawdzenia, który proces pochłania najwięcej czasu, skorzystaj z bezpłatnej lub dofinansowanej diagnozy i wdrażaj zmiany etapami, mierząc ich efekt.