Administracja i Back-office

AI Act 2026: co muszą wiedzieć pracodawcy i e-commerce

Rozporządzenie UE o sztucznej inteligencji wchodzi w życie dla przedsiębiorców od października 2026 r.

Autor: Monika Pawlak, 7 października 2026
Professional setting with lawyers and Lady Justice statue discussing legal documents.
Fot. https://kaboompics.com/ / Pexels · Pexels License

Unijne rozporządzenie o sztucznej inteligencji (AI Act) wprowadza nowe obowiązki dla polskich pracodawców i firm e-commerce. Przepisy wchodzą w życie etapowo — część już od lutego 2025 r., a zasadnicze wymogi dla przedsiębiorców od 28 października 2026 r.

Kiedy AI Act zaczyna obowiązywać w Polsce?

Rozporządzenie UE 2024/1689 (AI Act) działa w Polsce bezpośrednio, bez potrzeby implementacji w ustawie krajowej. Wdrażane jest jednak etapowo:

OkresObowiązekDotyczy
od lutego 2025 r.Art. 4 — wspieranie kompetencji pracowników w zakresie AIwszyscy pracodawcy
od lutego 2025 r.Art. 5 — zakazy (rozpoznawanie emocji, techniki manipulacyjne)wszyscy pracodawcy
od 2 sierpnia 2026 r.Art. 50 — ujawnianie rozmowy z AIfirmy używające chatbotów i asystentów
od 28 października 2026 r.Pełne wymogi dla systemów wysokiego ryzyka (selekcja, ocena pracowników)pracodawcy, e-commerce
od 2 grudnia 2027 r.Compliance dla systemów wysokiego ryzyka w monitorowaniu pracownikówpracodawcy

Polska powołała również Komisję Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI), która będzie nadzorować przestrzeganie przepisów i wydawać opinie indywidualne od 28 października 2026 r.

Co jest zakazane w stosowaniu AI do pracowników?

Pracodawcy nie mogą używać sztucznej inteligencji w sposób, który narusza godność i bezpieczeństwo pracowników. Zakazy dotyczą:

  • Rozpoznawania emocji — systemy AI nie mogą analizować uczuć pracownika w celu oceny jego wydajności lub zdolności
  • Technik podprogowych i manipulacyjnych — zakazane są algorytmy, które wykorzystują słabości psychiczne mogące wyrządzić poważną szkodę
  • Automatycznych decyzji bez nadzoru — systemy do selekcji kandydatów, oceny pracowników czy monitorowania muszą być przejrzyste i poddane kontroli człowieka

Te obowiązki zaczynają obowiązywać już od lutego 2025 r., co oznacza, że firmy mają mniej niż rok na dostosowanie swoich praktyk.

Jakie kary grożą za naruszenia?

Komisja KRiBSI może nałożyć kary finansowe na trzech poziomach:

  • Poziom 1 — do 30 mln EUR lub do 6% przychodu rocznego (za naruszenia najbardziej poważne)
  • Poziom 2 — do 15 mln EUR lub do 3% przychodu rocznego (za naruszenia średniej wagi)
  • Poziom 3 — do 7,5 mln EUR lub do 1,5% przychodu rocznego (za naruszenia mniejsze)

Dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) obowiązuje ulga — płacą niższą z dwóch kwot (EUR lub procent przychodu). Dodatkowo, przedsiębiorstwo, które samodzielnie zgłosi naruszenie do KRiBSI, może liczyć na znaczną obniżkę kary.

Co to oznacza dla Twojej firmy?

Jeśli Twoja firma zatrudnia pracowników lub prowadzi e-commerce, musisz przygotować się na zmiany już teraz:

  1. Przeprowadź audyt systemów AI — sprawdź, czy używane narzędzia do rekrutacji, oceny pracowników czy obsługi klienta spełniają wymogi AI Act. Zwróć szczególną uwagę na funkcje analizy emocji i automatycznego podejmowania decyzji.

  2. Udokumentuj procesy — przygotuj dokumentację pokazującą, jak systemy AI są używane, kto je nadzoruje i jakie są procedury kontroli.

  3. Szkolenie zespołu — od lutego 2025 r. pracodawcy muszą wspierać kompetencje pracowników w zakresie sztucznej inteligencji. Zaplanuj szkolenia lub warsztaty.

  4. Przygotuj procedury zgłaszania — wdrożenie mechanizmu, dzięki któremu pracownicy mogą zgłaszać obawy dotyczące systemów AI, może chronić Twoją firmę.

  5. Zaznajom się z KRiBSI — komisja będzie wydawać opinie indywidualne na pytania przedsiębiorców. Możesz się do niej zwrócić z zapytaniem o zgodność swoich rozwiązań AI.

Jak KRiBSI będzie działać?

Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji będzie rozpatrywać skargi i wydawać opinie indywidualne od 28 października 2026 r. Procedura jest jasna:

  • Czas odpowiedzi na skargę — 30 dni w sprawach standardowych, 60 dni w sprawach skomplikowanych
  • Prawo do skargi — każdy (osoba prywatna, firma, organizacja) może złożyć skargę do KRiBSI
  • Możliwość ugody — przedsiębiorstwo może zawrzeć z komisją układ w sprawie złagodzenia sankcji
  • Odwołanie — od decyzji KRiBSI przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie

Warto pamiętać, że samodzielne zgłoszenie naruszenia pozwala na znaczną redukcję kary — to zachęta dla firm do proaktywnego podejścia do zgodności.

Czy Rozporządzenie Digital Omnibus zmienia coś dla pracodawców?

Rozporządzenie Digital Omnibus (UE 2026/1744) weszło w życie w lipcu 2026 r. i uzupełnia AI Act. Jednak jego główne postanowienia dotyczą platform cyfrowych i handlu elektronicznego. Dla pracodawców kluczowe pozostają wymogi AI Act, które będą egzekwowane przez KRiBSI.

Przygotowanie się do AI Act to nie tylko kwestia prawna — to również szansa na budowanie zaufania pracowników i klientów. Firmy, które wcześnie wdrożą przejrzyste i etyczne praktyki AI, będą mieć przewagę konkurencyjną.

Na podstawie: MamBiznes.pl. Tekst opracowany redakcyjnie.