Chatboty AI wymyślają wady produktów. Jak się bronić?
Badanie pokazuje, że chatboty AI konfabulują informacje o produktach, gdy brakuje im danych.
Chatboty AI coraz częściej zastępują tradycyjne wyszukiwarki jako źródło informacji o produktach. Problem w tym, że gdy brakuje im rzetelnych danych, zaczynają wymyślać — i robią to wiarygodnie.
Jak chatboty AI wymyślają wady produktów?
Badanie TrustMate.io przeprowadzone we wrześniu 2026 roku ujawniło skalę problemu. Naukowcy przeanalizowali ponad 600 zapytań kierowanych do trzech popularnych modeli — ChatGPT-4o, Perplexity Pro i Gemini 1.5 — na temat 200 kart produktowych z polskich e-sklepów. Kategorie obejmowały elektronikę użytkową, artykuły do domu i ogrodu oraz kosmetyki naturalne.
Wynik był alarmujący: w przypadku produktów, dla których chatboty nie miały dostępu do mikrodanych (szczegółowych, strukturyzowanych informacji), konfabulacje — czyli wymyślone lub błędnie zinterpretowane fakty — pojawiły się w 46 procentach odpowiedzi. Chatboty nie mówiły konsumentom „nie mam zweryfikowanych danych”, lecz zamiast tego składały niepewne fragmenty informacji w historię brzmiącą przekonująco.
Sytuacja zmienia się radykalnie, gdy model ma dostęp do wiarygodnych danych. Gdy chatboty mogły korzystać z bazy TrustMate, konfabulacje spadły poniżej 3 procent. To pokazuje, że problem nie leży w samej technologii, lecz w braku dostępu do źródeł.
Dlaczego to zagrażające dla sprzedaży?
Ponad 40 procent młodych konsumentów — według danych eMarketer i Google — weryfikuje oferty za pomocą chatbotów AI. Jednocześnie blisko 60 procent zapytań kierowanych do AI w Unii Europejskiej kończy się bez wejścia na stronę sklepu. Oznacza to, że konsument otrzymuje odpowiedź, która go zadowala (lub nie), i nigdy nie sprawdza źródła.
Prognoza Gartnera wskazuje, że tradycyjne wyszukiwania będą spadać o 25 procent na rzecz AI. To oznacza, że coraz więcej decyzji zakupowych będzie podejmowanych na podstawie informacji pochodzących z chatbotów, a nie bezpośrednio ze stron e-sklepów.
Paradoks: 90,2 procenta Polaków sprawdza recenzje przed zakupem — to pokazuje, że konsumenci chcą wiarygodnych informacji. Jednak gdy AI dostarcza „recenzję” w postaci wymyślonej wady, wielu z nich traktuje to jako równoprawne źródło.
| Element | Bez mikrodanych | Z danymi TrustMate |
|---|---|---|
| Poziom konfabulacji | 46% | Poniżej 3% |
| Liczba przebadanych produktów | 200 kart z polskich e-sklepów | 200 kart z polskich e-sklepów |
| Testowane modele | ChatGPT-4o, Perplexity Pro, Gemini 1.5 | ChatGPT-4o, Perplexity Pro, Gemini 1.5 |
| Liczba zapytań | Ponad 600 | Ponad 600 |
Czy prawo chroni przed zmyśloną informacją o produkcie?
Odpowiedź jest skomplikowana. Artykuł 14 ustawy o nieuczciwej konkurencji wymaga, aby działanie szkodzące przedsiębiorcy było przypisane celowo lub z zaniedbaniem. Chatbot, który wymyśla wadę, działa algorytmicznie — bez świadomej złej woli. To utrudnia zastosowanie przepisów konkurencyjnych.
Sąd w USA orzekł w 2025 roku na korzyść OpenAI w sprawie zmyślonych zarzutów, uznając, że producent modelu nie ponosi odpowiedzialności za treści generowane przez użytkowników. RODO nie ma tu zastosowania — regulacja dotyczy ochrony danych osób fizycznych, a nie produktów.
AI Act, który obowiązuje od sierpnia 2025 roku, nakłada wymogi przejrzystości na dostawców systemów AI wysokiego ryzyka. Jednak przepisy nie przewidują trybu szybkiego sprostowania pojedynczych odpowiedzi chatbotów — co oznacza, że błędna informacja może krążyć w sieci przez długi czas.
Co to oznacza dla małej firmy?
Jeśli prowadzisz e-sklep, konfabulacje chatbotów AI stanowią zagrożenie dla Twojej sprzedaży. Konsument może przeczytać wymyśloną wadę i nigdy nie wejść na Twoją stronę. Jednocześnie nie masz szybkiego sposobu, by poprawić błędną informację w odpowiedzi chatbota.
Rozwiązaniem jest dostarczenie chatbotom wiarygodnych, strukturyzowanych danych o Twoich produktach. Oznacza to:
- Opracowanie mikrodanych: szczegółowe parametry, specyfikacje, materiały, wymiary, wagi — wszystko w ustrukturyzowanej formie.
- Integracja z bazami AI: współpraca z platformami, które dostarczają te dane chatbotom (takie jak TrustMate).
- Monitorowanie odpowiedzi: regularne sprawdzanie, jak chatboty opisują Twoje produkty.
- Dokumentacja recenzji: ponieważ 90 procent Polaków sprawdza opinie, upewnij się, że recenzje na Twojej stronie są autentyczne i widoczne.
Tradycyjne kanały sprzedaży — strona internetowa, recenzje, bezpośredni kontakt — nie tracą znaczenia. Jednak coraz więcej konsumentów zaczyna swoją podróż zakupową w chatbocie, a nie w wyszukiwarce. Aby dotrzeć do nich, musisz być obecny tam, gdzie szukają — i upewnić się, że informacje o Twoich produktach są dokładne.
Na podstawie: Bezprawnik. Tekst opracowany redakcyjnie.