AI Act 2026: jak przygotować firmę do nowych przepisów UE

Od 2 sierpnia 2026 r. unijne rozporządzenie AI Act (prawo dotyczące sztucznej inteligencji) jest w pełni egzekwowane, a polska gospodarka okazuje się do niego zdecydowanie nieprzygotowana.

Jak wygląda rzeczywistość polskich firm z AI?

Polska ma paradoks, który dobrze ilustruje skalę problemu. W ciągu ostatnich trzech lat odsetek przedsiębiorstw wdrażających lub planujących wdrożenie rozwiązań AI wzrósł z 62% do 77%. Jednocześnie 77% firm planuje zwiększyć wydatki na narzędzia oparte na AI. Jednak tylko 55% z nich ma formalną strategię rozwoju wykorzystania sztucznej inteligencji, a 29% dopiero ją opracowuje.

To oznacza, że prawie połowa polskich firm kupuje i wdraża AI bez jasnego planu, co z tym robić.

Czego wymaga od nas AI Act?

Rozporządzenie AI Act to nie tylko przepisy dla firm tworzących systemy sztucznej inteligencji. Dotyczy również każdej organizacji, która wykorzystuje narzędzia dostarczone przez zewnętrznych producentów — czyli praktycznie każdej małej firmy korzystającej z chatbotów, narzędzi do automatyzacji czy systemów HR opartych na AI.

Przepisy, które zaczęły obowiązywać już od lutego 2025 r. (artykuł 4 AI Act), nakładają na organizacje obowiązek zapewnienia odpowiedniego poziomu kompetencji pracowników w zakresie sztucznej inteligencji. Jednak tylko 43% polskich firm przeprowadziło szkolenia z używania AI dla wszystkich pracowników.

Gdzie jest największa luka?

Pracownicy nie są przygotowani do rzeczywistości, którą już żyją. Raport „Ukryta siła sztucznej inteligencji” przygotowany przez Factorial (europejską platformę do zarządzania kadrami) pokazuje, że:

• Tylko 51% pracowników czuje się dobrze przygotowana do pracy w środowisku silnie kształtowanym przez AI
• Aż 10% pracowników uważa, że ich gotowość w tym zakresie jest niewielka lub żadna
• Jednocześnie 78% badanych już wykorzystuje AI w codziennej pracy, a 16% planuje to robić

To oznacza, że większość zespołów pracuje z narzędziami, które nie rozumie w wystarczającym stopniu.

Co konkretnie musi zmienić się w firmie?

Aspekt	Problem	Wymóg AI Act
Strategia AI	45% firm jej nie ma	Formalny plan wdrażania i rozwoju
Szkolenia	57% firm ich nie przeprowadziło	Obowiązkowe szkolenia dla pracowników
Rejestr systemów	Brak u większości	Ciągłe monitorowanie i dokumentacja
Ocena ryzyka	Jednorazowa (jeśli w ogóle)	Okresowa aktualizacja dla każdego systemu
Odpowiedzialność	Niejasna	Jasno przypisana dla każdego narzędzia

Tomasz Wykowski, Country Manager Poland w Factorial, podkreśla kluczowy problem: „Kupujemy innowacje znacznie szybciej, niż uczymy się nad nimi panować. W wielu organizacjach wdrożenia AI przypominają jazdę bez trzymanki: firmy mają kilkanaście inteligentnych narzędzi, ale kompletnie nie wiedzą, gdzie wyciekają ich dane ani czy algorytmy nie podejmują za nich kluczowych decyzji personalnych”.

Jak przygotować się do AI Act — praktyczne kroki

Największym błędem, jaki mogą popełnić polskie firmy, jest traktowanie AI Act jako wymóg do jednorazowego „odhaczenia” — przygotowania dokumentu na audyt i zapomnienia o nim na kilka lat.

Rzeczywistość wymaga procesu, który nadąża za tempem wdrażania technologii. Wykowski wskazuje, co naprawdę trzeba zmienić:

1. Rejestr technologii musi być żywy — nie papierem odświeżanym raz na kilka lat, lecz dokumentem aktualizowanym na bieżąco, gdy pojawia się nowe narzędzie AI
2. Zasady zatwierdzania systemów AI — przed wdrożeniem każdego narzędzia powinna być ocena, czy będzie ono należeć do kategorii wysokiego ryzyka
3. Okresowa ocena ryzyka — nie jednorazowa, lecz regularnie powtarzana, bo sposób użycia narzędzia może się zmienić

Dlaczego kategoria ryzyka zależy od celu, a nie od technologii?

To jest punkt, który mylą nawet doświadczeni menedżerowie. Jedno i to samo narzędzie AI może być klasyfikowane inaczej w zależności od tego, do czego jest używane.

Przykład: ChatGPT używany do napisania maila marketingowego to inne ryzyko niż ten sam ChatGPT używany do oceny kandydatów do pracy. W drugim przypadku algorytm wpływa na prawa człowieka (zatrudnienie), dlatego wymaga bardziej rygorystycznych kontroli.

Im większy możliwy wpływ systemu na bezpieczeństwo, prawa człowieka lub sytuację konkretnych osób, tym szerszy zakres obowiązków spoczywa na dostawcy technologii i organizacji, która ją wykorzystuje.

Co to oznacza dla Twojej małej firmy?

Jeśli Twoja firma wdraża AI bez formalnej strategii, jesteś teraz na celowniku regulacji. AI Act nie czeka na to, aż będziesz gotowa — obowiązuje już teraz.

Najpilniejsze działania:

• Zrób audit — wypisz wszystkie narzędzia AI, które używacie (chatboty, narzędzia HR, automatyzacja sprzedaży)
• Oceń ryzyko każdego z nich — nie wszystkie są równie niebezpieczne z punktu widzenia AI Act
• Przeszkol zespół — nie ogólnie o AI, lecz konkretnie o narzędziach, które używacie
• Stwórz proces zatwierdzania — zanim wdrożycie nowe narzędzie, ktoś musi ocenić, jakie niesie ryzyko

Poradnik bezpłatny dla CTO, CISO i zarządu, zbierający artykuły na temat przeglądu przepisów, praktycznego checklisty, certyfikacji ISO 42001 i strategii wdrożenia AI w zespole, jest dostępny dla firm, które chcą zacząć działać systematycznie.

Polska gospodarka ma teraz 6 miesięcy, aby przejść z „jazdy bez trzymanki” do rzeczywistego zarządzania sztuczną inteligencją. Firmy, które to zrobią szybko, uniknąć będą kar i problemów z audytami. Pozostałe będą musiały działać pod presją regulatora.