AI w firmach bez kontroli: jak przygotować się na AI Act 2026

Polskie firmy masowo inwestują w sztuczną inteligencję, ale wiele z nich nie wie, jak nad nią panować — to główny wniosek z dostępnych danych rynkowych. Zanim jednak zaczniemy o kontroli, musimy zrozumieć skalę zjawiska: odsetek polskich przedsiębiorstw, które wdrożyły lub wdrażają rozwiązania AI, wzrósł z 62% do 77% w ciągu zaledwie trzech lat. To gwałtowny wzrost, który jednak nie idzie w parze z przygotowaniem organizacyjnym.

Dlaczego firmy kupują AI szybciej niż uczą się nad nią panować?

Odpowiedź jest prosta: presja konkurencji. Tomasz Wykowski, Country Manager Poland w Factorial, wprost określa to zjawisko jako „jazdę bez trzymanki”. Firmy wdrażają narzędzia AI szybciej, niż tworzą zasady ich bezpiecznego używania. W praktyce oznacza to, że organizacja może mieć kilkanaście inteligentnych narzędzi, ale pracownicy i kierownictwo nie zawsze wiedzą, gdzie trafiają dane, jakie decyzje podejmuje algorytm i czy te decyzje są zgodne z przepisami.

Symptomatyczne jest to, że choć 77% firm deklaruje zwiększenie wydatków na AI, zaledwie nieco ponad połowa (51%) posiada formalną strategię rozwoju wykorzystania tej technologii. Kolejne 29% jest dopiero na etapie jej przygotowywania. To oznacza, że prawie połowa polskich firm inwestuje w AI bez jasnego planu.

Co się zmieni od sierpnia 2026 roku?

Unijny AI Act, którego przepisy będą egzekwowane od 2 sierpnia 2026 r., zmieni zasady gry dla wszystkich firm — nie tylko producentów narzędzi AI, ale również tych, które je kupują i wdrażają. Polska już przygotowała ustawę o systemach sztucznej inteligencji, aby umożliwić stosowanie rozwiązań wynikających z unijnego AI Act.

Regulacje nie są jednak tylko kwestią papierkowej roboty. Eksperci podkreślają, że kluczowe będzie nie tyle przygotowanie dokumentacji na potrzeby audytu, ile stworzenie procesów pozwalających na bieżąco monitorować wykorzystywane rozwiązania, oceniać ryzyko i kontrolować zgodność z przepisami. To oznacza zmianę podejścia — z reaktywnego (audyt po fakcie) na proaktywne (monitorowanie na bieżąco).

Jak wygląda przygotowanie polskich firm do AI Act?

Dane pokazują mieszany obraz. Z jednej strony, 71% organizacji rozpoczęło wdrażanie procedur i zasad korzystania ze sztucznej inteligencji — to pozytywny sygnał. Z drugiej strony, 16% firm rozpoczęło takie działania, ale je przerwało, a 8% dopiero planuje ich wdrożenie. To oznacza, że prawie jedna czwarta polskich firm albo nie zaczęła, albo porzuciła przygotowania do nowych regulacji.

Przedsiębiorstwa wykazują również dużą ostrożność w kwestiach bezpieczeństwa. Analiza wykorzystania AI pod kątem cyberbezpieczeństwa przed wdrożeniem przeprowadziła 96% badanych firm, choć aż 37,5% przyznaje, że zrobiło to jedynie w ograniczonym zakresie. To oznacza, że większość firm robi coś w kierunku bezpieczeństwa, ale nie zawsze robią to kompleksowo.

Obszar przygotowania	Procent firm	Interpretacja
Rozpoczęło wdrażanie procedur AI	71%	Większość bierze temat na serio
Posiada formalną strategię AI	51%	Połowa planuje systematycznie
Przeprowadziło szkolenia dla wszystkich pracowników	43%	Edukacja pracowników zaniedbana
Przerwało wdrażanie procedur	16%	Znaczna grupa straciła tempo
Przeprowadziło analizę cyberbezpieczeństwa (pełną)	58,5%	Mniej niż połowa robi to gruntownie

Jak pracownicy radzą sobie z AI w codziennej pracy?

Tu pojawia się kolejny problem: gotowość pracowników. Choć 78% badanych pracowników korzysta z AI w codziennych obowiązkach, a kolejne 16% planuje robić to w przyszłości, zaledwie 51% respondentów uważa się za dobrze przygotowanych do funkcjonowania w środowisku pracy wspieranym przez sztuczną inteligencję. Co dziesiąty pracownik ocenia swoją gotowość jako niewielką lub zerową.

To bezpośrednie konsekwencje braku edukacji. Tylko 43% firm przeprowadziło szkolenia z zakresu wykorzystania AI dla wszystkich pracowników. Oznacza to, że większość organizacji nadal nie zapewniła powszechnej edukacji w tym obszarze — a to będzie kluczowe zarówno dla bezpieczeństwa danych, jak i dla zgodności z przyszłymi regulacjami.

Co to oznacza dla Twojej firmy?

Jeśli Twoja organizacja wdrożyła lub planuje wdrożyć AI, masz do grudnia 2025 roku na przygotowanie się do wymogów AI Act. To czas na:

1. Stworzenie lub doprecyzowanie strategii AI — jeśli jeszcze tego nie zrobiłeś. Strategia powinna obejmować obszary, w których AI będzie używana, rodzaje ryzyka oraz procedury monitorowania.

2. Edukacja pracowników — szkolenia powinny obejmować nie tylko techniczną stronę użytkowania narzędzi, ale również kwestie bezpieczeństwa danych i etyki. 43% to za mało — warto dążyć do 100%.

3. Audyt istniejących narzędzi — przeanalizuj, jakie narzędzia AI już używasz (być może pracownicy korzystają z nich bez wiedzy kierownictwa), gdzie trafiają dane i jakie decyzje podejmują algorytmy.

4. Procedury monitorowania — nie czekaj na audyt. Stwórz procesy, które pozwolą na bieżąco śledzić, jak AI jest używana w Twojej organizacji.

Zdaniem ekspertów, najbliższe miesiące pokażą, czy firmy będą w stanie przełożyć rosnące inwestycje w sztuczną inteligencję na spójne strategie, procedury i kompetencje pracowników. To właśnie te elementy mogą okazać się kluczowe w obliczu nowych wymogów regulacyjnych oraz coraz szerszego wykorzystania AI w biznesie.